Wanneer je dag in dag uit aan kabels, transformatoren en data werkt, merk je hoe fragiel het evenwicht is tussen capaciteit en vraag. Netcongestie ontstaat precies op het moment dat het elektrische netwerk op een stukje (of in een periode) niet genoeg transportcapaciteit heeft om alle elektriciteit die geleverd of gebruikt moet worden, veilig te verwerken.
In de praktijk zie je juist die spanning wanneer systemen als warmtepompen, laadpalen en industriële elektrische installaties in massa energie afnemen én tegelijk zonneparken of windturbines veel energie produceren. De infrastructuur (kabels, transformatoren, stations, verbindingen) kan de hoeveelheid vraag en aanbod niet transporteren. En omdat veel netgebruik gedreven wordt door vaste patronen, worden er op bepaalde momenten pieken bereikt die voor serieuze problemen kunnen zorgen.
De huidige situatie in Nederland
In Nederland is deze problematiek inmiddels groot genoeg dat er landelijk wordt opgetreden. Het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) is opgezet om versnelling, transparantie en samenwerking te bevorderen. Een sleutelproject binnen LAN is de capaciteitskaart, gepubliceerd door Netbeheer Nederland. Deze kaart toont per regio waar transportcapaciteit ruim is en waar tekorten vormen, plus wachtrijgegevens: wie al een aanvraag heeft gedaan, hoeveel vermogen wordt gevraagd. Sinds 11 juni 2024 is een vernieuwde versie in gebruik, met extra informatie over lokale netcondities: https://data.partnersinenergie.nl/capaciteitskaart/totaal/afname
Netcongestie kost ons geld
Helaas is netcongestie niet alleen een probleem op het gebied van nieuwe netaansluitingen en mogelijke uitval: de file op het net. Netcongestie kost ons nu al veel geld. Kijkend naar de maatschappelijke kosten: Een onderzoek door Ecorys in opdracht van de overheid schat de maatschappelijke bruto kostprijs in van netcongestie per MWh. De bandbreedtes zijn groot: Op het middenspanningsnet ligt de mediaankostprijs bijvoorbeeld rond € 1.217 per MWh, op het laagspanningsnet rond € 1.793 per MWh. Rijksoverheid BCG waarschuwt in een rapport dat een overvol net Nederland ons tot € 40 miljard (!) per jaar kan kosten. Andere bronnen noemen een misgelopen economische opbrengst tussen € 10 miljard en € 35 miljard per jaar. Hoe dan ook, één ding is duidelijk: Netcongestie vormt een rem op investeren, verduurzamen en groei.
